TRANSFER FİYATLANDIRMASI VE UYGULAMADA MÜKELLEFLERİN YAPMASI GEREKENLER

5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nda yer alan “örtülü kazanç” müessesesi 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 13. maddesi ile “Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı” (kısaca transfer fiyatlandırması uygulaması olarak anılacaktır) adı altında yeniden düzenlenmiş olup, 01.01.2007 tarihinde yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Öte yandan 5615 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanunu’nun 41. maddesinde yapılan düzenlemelerle de ticari kazanç ve zirai kazanç sahibi gelir vergisi mükellefleri de transfer fiyatlandırması uygulamasına dâhil edilmiştir.

Transfer fiyatlandırması nedir diye sorulduğunda en basit ifadeyle şu tanımlamayı yapmak mümkündür. Vergi mükellefleri ve ilişkili kişiler arasında gerçekleşen, mal teslimleri ve hizmet ifaları başta olmak üzere yapılan tüm işlemler için tespit edilen ve uygulanan fiyattır. Transfer fiyatlandırması uygulaması da bu ilişkili kişilerle yapılan işlemlerin emsallere uygunluk ilkesi uyarınca tespit edilmesi noktasında odaklanmaktadır.

Tanımdan da anlaşılacağı üzere anahtar kavramlar ve öne çıkan konular hemen kendini belli etmektedir. Birincisi ilişkili kişilerin tespit edilmesi, ikincisi bu kişilerle yapılan işlemlerin piyasadaki emsallerine ne kadar uygun olup olmadığıdır. İşte kanuni düzenlemeler de ilişkili kişilerin tespiti ve emsallere uygunluk ilkesi çerçevesinde en uygun transfer fiyatının ortaya konulmasında uyulacak kuralları açıklamaktan ibarettir. Transfer Fiyatlandırması uygulamasına yönelik yayınlanmış olan genel tebliğ bu konuda mükelleflerin yararlanacağı en temel metin konumundadır.

Peki, transfer fiyatlandırması işlemlerinde ne yapılmalı, nerelerden başlanmalıdır? Özellikle de Kurumlar Vergisi beyannamesinin verilme tarihinin yaklaştığı şu dönemde, beyannameye ek olarak verilecek formun sağlıklı doldurulması için yapılacaklar nelerdir?

Yapılması gerekenleri sıralamadan evvel ifade edilmesi gereken bir konu olduğunu düşünüyoruz. Transfer fiyatlandırması uygulamasını firma bünyesinde çalışan meslek mensuplarının, firma sahipleri ile istişare içinde muhasebe departmanındaki elemanları da bir araya getirerek ekip halinde çalışma yapmalarında fayda bulunmaktadır. Zira transfer fiyatlandırması uygulaması ekip olarak çalışılması gereken çok yönlü ve bünyesinde türlü işlemler barındıran bir çalışma gerektirmektedir.

Aynı şekilde kendi bürosunda faaliyette bulunan meslek mensuplarının ise mükelleflerle en kısa sürede bilgilendirici çalışmalar yapmaları, varsa muhasebe departmanlarındaki elemanlarla ve sorumlularla beraber ve firma sahipleri ile istişare içinde hazırlık yapmaları ve mükelleflerini yönlendirmeleri yerinde olacaktır.

Şimdi transfer fiyatlandırması uygulamasında izlenecek adımlara geçebiliriz. Ana başlıklar halinde söz konusu adımlar şöyle sıralanabilir ki bu adımlar aynı zamanda 2008 Nisan ayı içinde Kurumlar Vergisi Beyannamesine ek olarak verilecek olan (2008 yılı ikinci geçici vergi dönemi beyanname verme süresi sonuna kadar uzatılmıştır) “TRANSFER FİYATLANDIRMASI, KONTROL EDİLEN YABANCI KURUM ve ÖRTÜLÜ SERMAYEYE İLİŞKİN FORM”un hazırlanmasında da kullanılacaktır.

1-      İlişkili kişilerin tespit edilmesi

2-      İlişkili kişilerle ne tür işlemlerin yapıldığının ortaya konması (mal-hizmet alımı veya satımı, borçlanma işlemleri, kiralama ve kiraya verme işlemleri vb.)

3-      İlişkili kişilerle yapılan işlemlerde uygulanan transfer fiyatının tespit edilmesi

4-      İlişkili olmayan kişilerle yapılan benzer işlemlerde uygulanan bedellerin tespit edilmesi

5-      İlişkili kişilerle ve ilişkili olmayan kişilerle yapılan benzer işlemlerde uygulanan fiyatlarda farkların tespit edilmesi.

6-      Bulunan farkların emsallere uygunluk ilkesi çerçevesinde analiz edilmesi

7-      Karşılaştırılabilirlik analizinin uygulanması (iç emsaller yoksa dış emsallerin tespiti)

8-      Uygun yöntemlerin tespit edilmesi ve uygulanması

9-      Analizler sonucunda ilişkili kişilerle olan işlemlerin düzeltilmesi

10-    Tüm adımlarda yapılan işlem ve analizlerin dayandığı hesaplamaların bir dosya halinde, yeri geldiğinde idareye sunulacak şekilde saklanması

Diğer yandan transfer fiyatlandırması tebliği uyarınca Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı’na kayıtlı mükelleflerin bir hesap dönemi içinde ilişkili kişilerle yaptığı yurt içi ve yurt dışı işlemleri ile diğer kurumlar vergisi mükelleflerinin bir hesap dönemi içinde ilişkili kişilerle yaptığı yurt dışı işlemlere ilişkin olarak aşağıda yer alan bilgi ve belgeleri içeren “YILLIK TRANSFER FİYATLANDIRMASI RAPORU”nu kurumlar vergisi beyannamesinin verilme süresine kadar (bu süre daha sonra 30 Haziran'a uzatılmıştır) hazırlamaları ve bu süre sona erdikten sonra istenmesi durumunda İdare’ye veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlara ibraz etmeleri zorunludur.

Öte yandan 2 Seri No'lu Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Hakkında Genel Tebliğ aracılığı ile yapılan düzenlemeye göre tüm kurumlar vergisi mükelleflerinin 01/01/2008 tarihinden itibaren yurt dışı şubeleri ile serbest bölgelerde bulunan ilişkili kişilerle (mükellefin serbest bölgedeki şubeleri dahil) yaptıkları işlemlerin Yıllık Transfer Fiyatlandırması Raporuna dahil edilmesi gerekmektedir. Ayrıca serbest bölgelerde faaliyette bulunan kurumlar vergisi mükellefleri de söz konusu tarihten itibaren ilişkili kişilerle yaptıkları yurt içi işlemlerine ilişkin olarak Yıllık Transfer Fiyatlandırması Raporu hazırlayacaklardır. Ancak, kurumlar vergisi mükelleflerinin yurt dışında faaliyette bulunan şubelerinin veya serbest bölgede faaliyette bulunan şubelerinin ayrıca Rapor hazırlamasına gerek bulunmamaktadır 

Örnek Rapor Dispozisyonu’na aşağıda yer verilmiştir.

YILLIK TRANSFER FİYATLANDIRMASI RAPORU

I- GENEL BİLGİLER

Adına yıllık transfer fiyatlandırması raporu mükellefin;

√     Faaliyet alanı,

√     Gerçekleştirilen işlevler,

√     Üstlendikleri riskler,

√     Sahip oldukları varlıklar,

√     Ekonomik koşullar,

√     Pazar koşulları

√     İş stratejileri

başlıklarından oluşan bilgilerin yer aldığı bölüm.

II- İLİŞKİLİ KİŞİLER HAKKINDAKİ BİLGİLER

Mükellefle işlemler gerçekleştiren ilişkili kişilerin;

√     Vergi kimlik numaraları,

√     Adresleri,

√     Telefon numaraları

√     Faaliyet alanı,

√     Ekonomik koşulları,

√     Pazar koşulları,

√     Yasal düzenlemeleri,

√     İş stratejileri,

√     Gerçekleştirdiği  işlevler,

√     Üstlendikleri riskler,

√     Sahip oldukları varlıklar

hakkında ayrıntılı bilgilerin yer aldığı bölüm

III- İLİŞKİLİ KİŞİLER ARASINDAKİ İŞLEMİN AYRINTILARINA İLİŞKİN BİLGİLER

İlişkili kişiler arasındaki bütün işlemlere ve sözleşmelere ait ayrıntılı bilgiler

IV- TRANSFER FİYATLANDIRMASI ANALİZLERİNE İLİŞKİN BİLGİLER

Karşılaştırılabilirlik analizine ilişkin ayrıntılar

Karşılaştırılabilir işlemlerin seçiminde kullanılan kıstaslar,

Karşılaştırılabilirliğin tespitinde düzeltim yapılmış ise buna ilişkin ayrıntılı bilgiler,

Kullanılan transfer fiyatlandırması yönteminin diğer yöntemlerle karşılaştırılarak bu yöntemin kullanılma gerekçeleri

Kullanılan yöntemin en uygun yöntem olduğuna ilişkin bilgi, belge ve hesaplamalar,

Emsallere uygun fiyat/bedel veya kâr marjının saptanmasında kullanılan hesaplamalara ilişkin ayrıntılı bilgiler,

Emsal fiyat aralığı tespit edilmiş ise bu aralığa ilişkin hesaplamaları içeren ayrıntılı bilgiler

V- SONUÇ

Tüm raporda ele alınan işlemlerin kısaca açıklanması ve kullanılan analiz ve yöntemlerin ortaya konulması 

WWW.VERGİDANİSMANİ.COM SİZLER İÇİN NELER YAPABİLİR?

Yukarıda sizlere öz itibariyle açıklamaya çalıştığımız transfer fiyatlandırması uygulaması vergi mükellefleri için oldukça önemli bir konu olmakla beraber, adeta bir buzdağı gibi mükelleflerin karşısında durmaktadır.

Uygulamaya ilişkin görünen ve bilinen noktalar bilinmeyen ve görünmeyenlerin yanında çok azdır. Diğer deyişle bu konuda ileride yapılacak incelemelerde mükellefleri ne derece tehlikeli durumların beklediğini kestirmek kolay değildir. Dolayısıyla bu konuda en az tahribat ile tehlikeyi atlatabilmek için en iyi şekilde hazırlık yapmak gerekecektir.

VergiDanismani.com olarak tüm danışmanlar kendi uzman olduğu alanlar başta olmak üzere transfer fiyatlandırması hazırlık aşamasında sizlere yardımcı olmaya hazırdır.

VergiDanismani.com talep edilmesi halinde, mükellef hakkında ayrıntılı bir transfer fiyatlandırması raporu yazmakta ve mükellefe en uygun yöntemlerle en uygun transfer fiyatını tespit etmektedir. Diğer yandan talep edilmesi halinde ayrıntılı mütalaa vermekte ve danışmanlık hizmeti sunmaktadır. Raporlar, sektörel, konjonktürel, Pazar durumunu dikkate alan en köklü ve sağlam veriler ışığında hazırlanmaktadır.

Tavsiyemiz transfer fiyatlandırması uygulamasında mali danışmanların, firma sahiplerinin bir araya gelmesi, istişare içinde olmaları ve ekip kurularak bu konunun en kısa sürede hazırlıklarına başlanılmasıdır.

İrtibat İçin:

Telefon: 0212 8533093

Faks     : 0212 8534752

Mail      : danisman@vergidanismani.com